اختلال های اینترنت در ایام اخیر، چرا و چه طور به وجود آمده
آنی تل: برعکس تصور عمومی، اینترنت اینروزها نه سراسری قطع شده و نه یک الگوی واحد در اختلال روی آن دیده می شود. روایت کاربران نشان میدهد اختلال روی اینترنت به شدت منطقه ای شده است.
به گزارش آنی تل به نقل از خبر آنلاین روزنامه شرق نوشت: در مرکز شهر حتی پیام رسان ها با دشواری باز می شوند، اما چند کیلومتر دورتر، همان اینترنت قابل استفاده می باشد. فیلترشکنی که در خانه وصل نمی گردد، در راه جاده یا حاشیه شهر ناگهان بالا می آید.
فیلترشکن ها یکی در بین کار می کند. ارسال پیام ها با دشواری اتفاق می افتد و یک «ویس» ساده ارسال نمی گردد. نگرانی اینست که اگر اینترنت به شکل کامل قطع شود، باید چه طور کارهایش را به کارفرما تحویل دهد و در این شرایط به همین اختلال های مقطعی روی اینترنت تا قطعی کامل هم راضی است.
وقتی کاربران سراغ فروشندگان VPN می روند تا ببینند چرا فیلترشکن هایشان در اینروزها به درستی کار نمی کند، پاسخ ها اغلب مبهم اما تکرارشونده است: «حاکمیت یک سری پروتکل زده»، «این روش فعلا جواب نمی دهد»، «باید صبر کنید تنظیمات عوض شود».
این توضیح های کلی بااینکه برای کاربران قانع کننده نیست، اما به قول کارشناسان شبکه، بی ارتباط با حقیقت هم نیست. اختلال ها اغلب روی پروتکل هایی اعمال می شود که شناسایی شان ساده تر است و هزینه جانبی کمتری دارد. نتیجه اما برای کاربر فرقی نمی کند؛ اینترنتی که باید ابزار زندگی باشد، به مانع دائمی تبدیل گشته است.
کاربران می گویند استفاده از اینترنت حالا نیازمند چند VPN مختلف، تغییر مداوم تنظیمات، خاموش و روشن کردن داده و جابه جایی فیزیکی در شهر شده است؛ فرایندی فرسایشی که حتی کارهای ساده روزمره را زمان بر می کند.
اما اختلال اینترنت فقط مساله پیام رسان و VPN نیست؛ برای برخی، مستقیما به نان شب گره خورده است. یک راننده تاکسی اینترنتی به «شرق» می گوید: «اختلال جی پی اس در این چند روز بیشتر شده و در کنار آن کندی اینترنت هم به این وضعیت اضافه شده است. در کنار این که نمی توانیم مقصد و مبدأ مسافر را پیدا نماییم، حالا اینترنت هم این قدر کند است که نمی توان اپلیکیشن را باز کرد». او می گوید اختلال های پی درپی سبب شده سفرهای کمتری بگیرد و زمان بیشتری در خیابان معطل بماند: «هم استهلاک ماشین بالاتر رفته، هم درآمد کمتر شده است. آخرش هم کسی پاسخ گو نیست».
چرا همه VPNها اختلال ندارند؟
یکی از پرسش های پرتکرار کاربران اینست که چرا برخی VPNها کاملا از کار افتاده اند، اما برخی دیگر همچنان هرچند ناپایدار کار می کنند؟
این کارشناس شبکه پاسخ می دهد: «همه VPNها شبیه هم نیستند. بعضی پروتکل ها بشدت قابل شناسایی هستند؛ چیزی که ما به آن «اثر انگشت» می گوییم. بطورمثال بسته های اولیه، اندازه داده ها یا الگوی ارتباط شان آن قدر مشخص است که سیستم فیلترینگ به آسانی آنها را تشخیص می دهد».
به گفته او، پروتکل هایی مانند OpenVPN، L2TP و WireGuard از همین دسته اند؛ ابزارهایی که به قول او «درجا می روند هوا»؛ چون مسدودکردنشان کمترین خطای جانبی را دارد و سرویسهای عادی اینترنت را کمتر مختل می کند.
جایی که فیلترینگ پرهزینه می شود
اما همه پروتکل ها این قدر ساده هدف قرار نمی گیرند. برخی VPNها از روش هایی استفاده می نمایند که رفتاری شبیه ترافیک عادی وب دارند. به قول این کارشناس: «پروتکل هایی مثل SSL VPN یا ابزارهایی که روی HTTP و HTTPS سوار می شوند، بشدت به ترافیک معمولی سایت ها شبیه اند. اگر اینها را کورکورانه مختل کنید، سایت ها هم درست بالا نمی آیند. اینجا همان جایی است که فیلترینگ وارد منطقه پرهزینه می شود». طبق ادعای او، به این علت است که در بعضی مقاطع، ابزارهایی مانند AnyConnect یا WARP هنوز قابل استفاده اند؛ نه به این معنا که شناسایی نشده اند، بلکه چون اختلال در آنها می تواند اثرات جانبی گسترده تری داشته باشد.
از نگاه این کارشناس، سیستم فیلترینگ چند «سطح فشار» دارد: در شدیدترین حالت می تواند اینترنت را در عمل قطع کند، یک سطح پایین تر هر نوع ترافیک رمزنگاری شده را مسدود کند، یا به سراغ ارتباطات طولانی مدت و پرحجم برود، یا فقط پروتکل هایی را هدف بگیرد که معمولاً برای دورزدن فیلتر استفاده می شوند.
او تاکید می کند: «اینکه امروز در کدام سطح ایستاده ایم، یک تصمیم فنی نیست؛ تصمیمی سیاسی است در رابطه با این که چه میزان اختلال در زندگی روزمره مردم قابل توجیه است».
اما همه ماجرا فنی یا امنیتی نیست. به قول این کارشناس، تناقض هایی که کاربران تجربه می کنند، این که چرا یک VPN کار می کند و دیگری نه، بخشی ریشه در روابط، رانت و سفیدشدن IPها دارد. او می گوید: «در مقاطع بحرانی قبلا هم دیده ایم که اینترنت حدودا قطع بوده، اما برخی VPNها بدون مشکل کار کرده اند. این دیگر بحث تکنولوژی نیست؛ پای ارتباطات خاص و منافع اقتصادی وسط است».
همین وضعیت سبب شده بازار VPN در ایران به تعبیر او «بازار شام» شود؛ بازاری آشفته، پر از استثنا و مستعد فساد سیستماتیک.
اختلال های منطقه ای
تحلیل اخیر نشان داده است اینترنت ایران در ایام اخیر درگیر اختلال های ناپیوسته و منطقه ای بوده است. برپایه گزارش کاربران و مشاهده های میدانی، این اختلال ها نه سراسری هستند و نه یک الگویی واحد دارند، بلکه شدت و کیفیت اتصال نسبت به موقعیت جغرافیایی و دکل مخابراتی متفاوت می باشد.
یک کارشناس شبکه دیگر در اینباره به «شرق» می گوید: «در استفاده روزمره مشخص است که اینترنت به شکل منطقه ای قطع و مختل می شود. بارها پیش آمده که در مرکز شهر نتوانستم یک VPN وصل کنم، اما چند کیلومتر آن طرف تر همان اتصال بدون مشکل برقرار بوده است». او با یادآوری تجربه گذشته ادامه می دهد: «در ابتدای جنگ ۱۲ روزه هم اینترنت عموما در داخل شهرها قطع شده بود و خارج از شهرها به نسبت در دسترس بود. از نظر من، الگوی حال حاضر با گذشته تفاوت ماهوی ندارد». این کارشناس مورد نظر تاکید می کند نوع و شدت اختلال فقط به موقعیت جغرافیایی محدود نمی گردد، بلکه با تغییر استانها و زیرساخت ها تفاوت می کند: «حتی نوع تجهیزات فیلترینگ در استانها یکسان نیست. به عنوان مثال، دستگاه فیلترینگ چینی که در مخابرات مازندران نصب شده، الزاما همان مدلی نیست که در فارس استفاده می شود. طبیعی است که نوع اختلال و شدت آن هم متفاوت باشد». این نکته نشان داده است که تجربه اینترنت کاربران در ایران ناهمگن و وابسته به زیرساخت محلی است و نمی توان یک وضعیت یکسان برای همه مناطق ترسیم کرد.
از هشتم دیماه تاکنون، اینترنت ایران وارد مرحله ای از ناپایداری و مدیریت هوشمندانه ترافیک شده است. اختلال های منطقه ای، کندی مداوم و قطع پروتکلهای خاص، تجربه روزمره کاربران را فرسایشی و نامطمئن کرده است. کارشناسان می گویند این وضعیت نه نقص فنی، بلکه تصمیمی آگاهانه برای کنترل تنش اجتماعی و اقتصادی است؛ هرچه اعتراض ها شدیدتر، ملاحظات تجربه کاربر کمتر. نتیجه روشن است: اینترنت هنوز وصل است، اما برای کارهای حرفه ای و زندگی روزمره، ابزاری شکننده و پرهزینه برای کاربران ایرانی باقیمانده و همیشه این اینترنت است که به عنوان یک ابزار حیاتی در وضعیت جنگی یا اعتراض های داخلی اول از تمام قربانی می شود.
منبع: آنی تل
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان آنی تل در مورد این مطلب