از بیکاری تا تشدید مهاجرت
آنی تل: ماه های پایانی سال بازار فریلنسرهایی که در داخل کشور فعالیت می نمایند، داغ می شود و ایجاد درآمد این قشر به اوج می رسد. اما فریلنسرها امسال برعکس سالیان قبل به علت قطع کامل اینترنت در ۱۸ دی ماه و ادامه اختلال های شبکه با افت قابل توجه تقاضا، تکمیل و تحویل پروژه ها و در نهایت درآمد مواجه گشتند. فریلنسرهایی هم که با کارفرماهای خارج از کشور همکاری می کنند، با قطع کامل درآمد، بیکاری مستقیم، ناتوانی در انجام کارهای فنی، فسخ همکاریهای بین المللی، سقوط معیشتی، ناامیدی عمیق و مهاجرت دست وپنجه نرم می کنند؛ وضعیتی که کنشگران این حوزه از آن به عنوان «فریز فریلنسرها» یاد می کنند و از نظر آنها، حتی با بازگشت اینترنت به وضعیت پیش از ۱۸ دی ماه، این احتمال بالاتر از پیش افزایش خواهد یافت که فریلنسرهای ایرانی به مهاجرت و تغییر شغل فکر کنند.
به گزارش آنی تل به نقل از خبر آنلاین به نقل از دنیای اقتصاد، فریلنسری یا همان آزادکاری در ایران سال هاست با موانع زیادی همچون اختلال و قطع اینترنت، رشد ناپایدار، نبود حمایت قانونی و چارچوب کار، وابستگی به ابزارهای خارجی و وضعیت درآمدی متزلزل درگیر است. آمارهای رسمی از تعداد و درآمد جامعه فریلنسر در کشور وجود ندارد و طبق اطلاعات یکی از بزرگ ترین سایت های فریلنسینگ ایران، بالاتر از یک میلیون فریلنسر در این پلت فرم فعالیت دارند. هر چند برآوردهای رسمی دراین خصوص وجود ندارد، اما با احتساب کاربران سایر پلت فرم ها و افرادی که خارج از سایت ها کار می کنند، این رقم افزایش خواهد یافت. از جانب دیگر، درآمد این قشر در ایران نیز متغیر است، برآوردهای رسمی از آن منتشر نشده و به مولفه هایی همچون مهارت، تجربه، نوع پروژه و بازار هدف بستگی دارد. با این وجود، تخمین هایی در این خصوص از بین ۱۵ تا ۲۵ میلیون تومان در ماه یا ۷۰ میلیون تومان برای افراد باتجربه مطرح می شود. در حالی درآمدهای فریلنسرهای ایرانی به سبب کمبود پروژه های ثابت و بلندمدت، محدودیت دسترسی به پروژه های بین المللی و توان پایین کسب وکارهای داخلی برای پرداخت های بالا عمدتاً ناپایدار است که فریلنسرها در دیگر کشورها از قرارداد رسمی، حقوق مشخص و حمایت صنفی و قانونی برخوردار می باشند. جدا از به رسمیت شناخته نشدن فریلنسری در ایران، پاشنه آشیل ریسک این شغل به اختلال و محدودیت های اینترنت در کشور برمی گردد. از این جهت که در جهان، کیفیت اینترنت اکثرا بالا، محدودیت تقریباً صفر و دسترسی به ابزارهای بین المللی آزادانه است. اما در ایران، اینترنت نقش حیاتی دارد و هر قطعی طولانی، به معنای توقف فریلنسینگ است.
در حالی بتازگی در آذرماه با دستورالعمل سازمان فناوری اطلاعات ایران و همکاری سازمان نظام صنفی رایانه ای، فریلنسری در چهارچوب «اقتصاد دیجیتال کشور» وارد یک مرحله رسمی گشت که در ۱۸ دی ماه با قطع کامل و سراسری با تهدیدی وجودی رو به رو شدند و همانند سایر کسب وکارهای اینترنتی در حالت اضطرار و بقا قرار گرفتند. قطع اینترنت نه تنها فعالیت فریلنسرها را متوقف نمود، بلکه درآمد، اعتماد و آینده شغلی آنها را هم تهدید کرد. بر طبق اظهارات یکی از کنشگران فریلنسر در داخل کشور، حجم پروژه ها در یک پلت فرم فریلنسینگ در ایام اول قطع اینترنت تا ۹۶ درصد کم شد. حتی با برگشت محدود و پر اختلال اینترنت نیز، کارها به ۲۰ تا ۳۰ درصد میانگین ماه قبل رسیده است. همچنین، بیشترین ضربه به حوزه های در رابطه با اینستاگرام (ادمین، طراحی پست و ریلز)، تولید محتوا، سئو و برنامه نویسی وارد شده است. برخی کارها در این عرصه نیز تقریباً به صفر رسیده اند. از جانب دیگر، قطع اینترنت موجب توقف دسترسی به GitHub، موتورهای جست وجو و ابزارهای هوش مصنوعی شده و راندمان کاری فریلنسرها کاهش شدیدی یافته است. اختلال پیامک و DNS نیز ورود کاربران به پلت فرم را دشوار کرده است. همچنین، ارتباط فریلنسرها با کارفرماهای خارج از کشور قطع شده و پروژه های ارزی معلق یا لغو شده اند.
سقوط ۷۵ درصدی شاخصها آمارهای دیگر هم نشان میدهد که حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد از کل فاکتورهای فریلنسری در ۲۰ روز قطع کامل اینترنت کاسته شده است. مهم ترین این شاخص ها، ثبت پروژه و همین طور ثبت نام فریلنسرها بود. قبل از این، بطور روزانه حدود دو تا سه هزار فریلنسر در یکی از سایت های مطرح فریلنسینگ ثبت نام می کردند، اما در مقاطعی با قطع پیامک ها بخشی از کاربران حتی امکان ورود به سایت را هم نداشتند. برآوردها بیان کننده اینست که در آن بازه ۲۰ روزه، حدود ۳۰ هزار فریلنسری که بالقوه می توانستند در پلت فرم ثبت نام کنند، در عمل از این فرصت جا ماندند و تحقق درآمدهای احتمالی هم از بین رفت. این ها بخشی از صحبت های حسین اسماعیلی، مدیرعامل یکی از پلت فرم های فریلنسری درباره ی وضعیت فریلنسرها در دوران قطع کامل و ادامه اختلال های شدید اینترنت است. او همین طور توضیح داد: « فاکتورهای در رابطه با فریلنسری هنوز به وضعیت پیش از غیرعادی شدن شرایط بازنگشته اند و میتوان گفت بطور میانگین در حدود ۷۰ درصد سطح پیشین خود قرار دارند.
یکی از مهم ترین فاکتورهای سایت ما که هنوز هم به وضعیت نرمال پیش از بحران بازنگشته، شاخص «محل انجام پروژه» بخصوص از سمت کارفرماست؛ این شاخص بازهم بالاتر از ۸۰ درصد کاهش را نشان میدهد. مساله اصلی اینجاست که کارفرما، بعنوان کسی که کسب وکار دارد، وقتی می بیند چشم انداز فعالیت اقتصادی در ایران هر روز مبهم تر می شود، بطور طبیعی تعداد پروژه هایی که اجرا می کند یا به پلت فرم می آورد کاسته می شود. اما حالا، حتی پس از گذشت بالاتر از یک ماه، تعداد کارفرماهای فعال روزانه با دشواری از ۳۰ نفر عبور کرده است.» وی در ادامه به افزایش خیلی شدید اختلافات و داوری پروژه ها در یک ماه گذشته اشاره و بیان نمود: « کارفرماها شکایت می کنند که پروژه در موعد مقرر تحویل نشده و فریلنسرها نیز اشاره میکنند که به سبب شرایط موجود، امکان انجام تعهداتشان را نداشته اند.
شاخص داوری و اختلافات پروژه ها بالاتر از ۵۰۰ درصد افزایش داشته و این مساله بار سنگینی را بر سیستم داوری ما تحمیل کرده است. در خیلی از این موارد، واقعاً نمی توان به آسانی تشخیص داد که مقصر کارفرماست یا فریلنسر. همین مساله موجب افزایش تعداد پرونده ها، شکایت ها و حتی مراجعات قضایی شده است. هم اکنون، چندین نامه قضایی برای ما ارسال شده که در آنها درخواست ارایه اطلاعات فریلنسرها مطرح گردیده است. این حجم از تنش و اختلاف، در یک ماه گذشته به شدت بالا رفته و به قدری دامنه دار شده که هرچه بیشتر توضیح داده شود، ابعاد جدیدتری از مشکل آشکار می شود.»
ریزش مستمر فریلنسرهای فعال کاهش قابل توجه تعداد پروژه های فریلنسری در عمل بخش بزرگی از فریلنسرها را بیکار می کند. بعنوان مثال، اگر تعداد پروژه ها به ۱۰مورد برسد، طبیعتا ده ها یا حتی صدها فریلنسر از چرخه کار خارج می شوند. حسین اسماعیلی با بیان این مطلب از بیکاری فریلنسرهای مناطق محروم ابراز نگرانی کرد و اظهار داشت: « بر اساس گزارش هایی که در دو سال قبل منتشر نموده ایم، ۳۷ تا ۳۸ درصد فریلنسرهای پلت فرم از مناطق کم برخوردار می آیند. این مساله برای من خیلی آزاردهنده است، چون پلت فرم فریلنسینگ برای خیلی از این افراد، در عمل تنها منبع درآمد شمرده می شود. هرچند بعضی از آنها در دسته هایی فعالیت می نمایند که ذاتا ایجاد درآمد کمتری دارد، اما همین درآمد محدود هم برای معیشتشان حیاتیست.»
او در بخش دیگری از صحبت های خود به تشدید مهاجرت فریلنسرهای ایرانی تحت الشعاع قطع اینترنت و ریسک های فعالیت در ایران اشاره و بیان نمود: «شخصا حدود ۴۰تا۵۰ فریلنسر حرفه ای را می شناسم که به شکل گروهی به ترکیه مهاجرت کرده اند، یک ساختمان بزرگ اجاره کرده اند و از همان ابتدای این اتفاقات، دیگر هیچ پروژه ای در سایت ما انجام نداده اند. در عمل تصمیمشان را گرفته اند و بعید می دانم در چند ماه آتی بازگشتی داشته باشند. این فقط یک نمونه کوچک از یک واقعیت بزرگ تر است؛ ما درحال از دست دادن فریلنسرهای حرفه ای هستیم، فریلنسرهایی که طی حدود ۱۵ سال، برای تربیت و جذب آنها زحمت زیادی کشیده شده است.» از طرفی، به قول این فعال حدود یک میلیون و ۵۰۰هزار فریلنسر متخصص در پلت فرم فعالیت داشته اند، اما امروز تعداد فریلنسرهای فعال نه تنها افزایش پیدا نمی کند، بلکه بطور مستمر درحال کاهش است. این وضعیت به خودی خود یک پیام هشدار جدی برای سرمایه گذاران داخلی است که این حوزه دیگر چشم انداز روشنی برای سرمایه گذاری ندارد. امروز تقریباً هر کسی که در این فضا فعال است، به فکر مهاجرت افتاده است.
بحران فریلنسری بررسی داستانهای برخی فریلنسرها در بخش کامنت رسانه ها نیز موج شدیدی از ناامیدی عمیق، مهاجرت و گسست اجتماعی را نشان میدهد. اغلب فریلنسرها از مهاجرت نکردن در سالهای اخیر ابراز پشیمانی می کنند، مهاجرت را بعنوان تنها راه می دانند و احساس قربانی شدن دارند. از دیگر مشکلات اینروزها که فریلنسرها به آن اشاره کرده اند، میتوان به قطع کامل درآمد و بیکاری مستقیم اشاره نمود. برنامه نویس ها، طراح ها و تولیدکنندگان محتوا که مستقیما به اینترنت بین الملل وابسته هستند، با قطع اینترنت در عمل به سبب لغو قراردادها و توقف پروژه ها از چرخه کار خارج شدند. یک فریلنسر در این خصوص نوشته است: « شش ماه است که با ۹ نفر آغاز به راه اندازی و فعالیت یک اپ استریم فیلم در یک کشور کردیم، اما هم اکنون کاملا بیکار و ماهانه ۴۸۰ دلار هزینه سرور متحمل شدیم.» یک فریلنسر دیگر هم که تولیدکننده ویدئو است، از بیکار شدن به سبب قطع اینترنت و عدم ارتباط با کارفرماهایش که خارج از کشور هستند، گفته است.
همچنین، از آنجائیکه بخش عمده ای از فریلنسرهای داخل کشور با کارفرماهای سایر کشورها همکاری می کنند، تبعات قطع اینترنت برای آنها فقط به بیکاری محدود نشده؛ بلکه به همکاریهای بین المللی و اعتبار حرفه ای آنها نیز لطمه رسانده است. شرمندگی حرفه ای، ترس از فسخ همکاریهای بلند مدت و نگرانی از آینده شغلی گریبان این دسته از فریلنسرهای ایرانی را گرفته است. یک فریلنسر در این خصوص نوشته است: « ماه اول همکاری ام با کارفرمای خارجی بود و برای حسن نیت پول ماه اول را پرداختند، اما پس از قطع اینترنت فقط توانستم چندبار عذرخواهی کنم.» یک فریلنسر دیگر هم از این که همکاری چهار ساله اش با کارفرماهای خارجی قطع شود، ابراز نگرانی کرده است.
تشدید بیکاری، ناامیدی و مهاجرت از جانب دیگر، حتی فریلنسرهایی که قراردادشان هنوز لغو نشده، در انجام پروژه ها به ابزارهای فنی دسترسی ندارند. عدم دسترسی به GitHub / GitLab، قطع دسترسی به سرورها، عدم امکان نصب پکیج ها و از کار افتادن کل زنجیره توسعه همچون این چالش هاست. عمده داستانهای فریلنسرها در قطع کامل اینترنت نیز به این مساله مرتبط می باشد. یکی از آنها در این خصوص نوشته است: «بعد از قطع اینترنت، به هیچ عنوان نمی شد که به گیت وصل شد. حتی نمی توانستیم کد بزنیم؛ چون پکیجی نداشتیم.» یک فریلنسر دیگر گفته است: «به هیچ سایتی دسترسی نداریم و نمی توانیم حتی یک خط کد بزنیم؛ چون ۱۰۰ درصد به ابزارهای گوگل وابسته هستیم.»
فریلنسرها با قطع کامل و سراسری اینترنت فقط با ابعاد اقتصادی این اتفاق درگیر نبوده اند، بلکه با بحران روانی و فرسودگی ذهنی و ضربه به آینده تحصیلی و رشد فردی هم دست وپنجه نرم می کنند. با توجه به این که اینترنت برای فریلنسرها فقط ابزار کار نیست و زیرساخت آموزش هم هست، آنها در دریافت جزوه ها و منابع در تلگرام، آموزش برنامه نویسی آنلاین، پروژه های دانشگاهی و عدم توان پرداخت شهریه با مشکلات جدی مواجه گشته اند.
از طرفی، فریلنسرها با افسردگی، اضطراب و ناامیدی هم دست وپنجه نرم می کنند. در مجموع، با قطع اینترنت از ۱۸ دی ماه و تشدید اختلال ها تاکنون، فریلنسرهای ایرانی چه آنها که با کارفرماهای داخلی و چه آن هایی که با کارفرماهای خارجی همکاری می کنند، جدا از توقف ایجاد درآمد و ضررهای مالی با لطمه های روانی زیادی هم مواجه گشته اند که آستانه تحمل و ریسک فعالیت را برای آنها بالاتر از پیش افزایش داده است. بنابراین، ممکنست با موج جدیدی از بیکاری و مهاجرت نیروهای ماهر در اقتصاد آزادکاری ایران مواجه باشیم.
منبع: آنی تل
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان آنی تل در مورد این مطلب