چرا مردم بین پیام رسانهای داخلی و خارجی سرگردان مانده اند؟
آنی تل: بالاخره بعد از ماه ها اختلال و قطعی فرساینده اینترنت بین الملل، در ایام اخیر نشانه هایی از اتصال باردیگر شبکه جهانی دیده شد. داده های زنده ترافیک اینترنتی از افزایش سطح اتصال ایران و دسترسی باردیگر به برخی پلت فرم ها حکایت دارد، اما این برگشت، بجای آنکه پایانی بر نگرانی های کاربران باشد، خود به شروع وضعیتی تازه انجامیده است؛ وضعیتی مبهم و ناپایدار که می توان آنرا «برزخ پیامرسان ها» نامید.
به گزارش آنی تل به نقل از خبر آنلاین روزنامه اعتماد نوشت: جامعه امروز نه در وضعیت قطع کامل است و نه در شرایط دسترسی روشن و پایدار؛ بلکه در نوعی تعلیق فرساینده میان محدودیت و اتصال به سر می برد.
اولین وجه این برزخ، در سطح حقوقی و سیاستی آشکار می شود. یکی از نشریات در شماره تازه خود از رئیس جمهوری، معاون اول او و وزیر ارتباطات به عنوان «مثلث شکستن طلسم اینترنت» یاد کرده است. همزمان، بیانیه تحلیلی شورای اطلاع رسانی دولت نیز با تشریح مبانی حقوقی، بر ضرورت آزادسازی اینترنت برای مشاغل، آموزش و اقتصاد دیجیتال تأکید کرده و میان «مخالفان دغدغه مند» و «اقلیت پرهیاهو» تفکیک قائل شده است.
اما همزمان، این اراده سیاسی، موانع حقوقی و دستورات موقت نهادهای قضایی در کنار عملکرد گزینشی رسانه ملی، پیامی متناقض به جامعه ارسال می کند.
در چنین وضعی، یک پرسش اساسی مطرح می شود: آیا دسترسی به اینترنت یک «حق» است یا «امتیازی موقت»؟ مشکل فقط قطع یا وصل اینترنت نیست؛ مشکل، بی ثباتی در تصمیم گیری و فرسایش اعتماد عمومی است. دومین وجه این برزخ، جنبه فنی و امنیتی آن است. بعد از ماه ها محرومیت از اینترنت بین الملل، خیلی از دستگاهها و اپلیکیشن های کاربران به روز نشده اند. هشدار مسئولان درباره ی ضرورت بروزرسانی نرم افزارها قبل از استفاده عادی، بی جهت نیست؛ چونکه در دوره های گذار، دستگاه های بروزرسانی نشده بیشتر از همیشه در معرض تهاجمات سایبری قرار می گیرند. بنابراین، حتی وصل شدن اینترنت نیز بدون آمادگی فنی، می تواند به جای آسایش، ناامنی به همراه بیاورد.
سومین چالش، اقتصاد فیلترشکن است. هر چند سطحی از اتصال برقرار شده، اما خیلی از پلت فرم های پرکاربرد بازهم بدون ابزارهای عبور از فیلترینگ در دسترس نیستند. این یعنی کاربر ایرانی ناچار به صرف هزینه باردیگر برای خرید فیلترشکن است. این هزینه فقط مالی نیست؛ پیدا کردن ابزار امن، وقت، انرژی و آرامش روانی کاربران را نیز مصرف می کند و همزمان بازار غیرشفاف و پرسود فروش VPN را گسترش می دهد.
چهارمین بعد این برزخ که شاید پیچیده ترین بخش آن باشد، زیست دوگانه کاربران میان پیامرسان های داخلی و خارجی است. مهاجرت کاربران ایرانی به پیامرسان های خارجی فقط یک انتخاب سلیقه ای نیست، بلکه دلیلهای فنی و ساختاری روشنی دارد. از یک سو، «یک سویه بودن» پلت فرم های داخلی و غلبه رویکرد کانال محور، فضای تعامل آزاد را محدود کرده و ازسوی دیگر، مسایل فنی ازجمله «سرعت پایین» و اختلال های مداوم، این مهاجرت را از نظر کاربر کاملا توجیه می کند. پلت فرم های جهانی به سبب زیرساخت های پایدارتر و شبکه مخاطبان گسترده تر، ابزار کارآمدتری جهت زندگی مدرن محسوب می شوند. اما عبور دایمی میان این دو نوع پیام رسان، فقط مساله ای رفتاری نیست، بلکه دردسر فنی هم بوجود می آورد. فعال بودن فیلترشکن، گاه عملکرد برخی اپلیکیشن ها و پیامرسان های داخلی را مختل می کند.
در شرایط فعلی، مهاجرت از پیامرسان های داخلی به خارجی با تردید و ابهام هم راه است. از یک طرف بیم بازگشت به وضعیت قطعی و انسداد باردیگر وجود دارد که مانع از سرمایه گذاری کامل کاربران روی پلت فرم های خارجی می شود. از سوی دیگر، در ماه های گذشته بخش بزرگی از کاربران به ناچار در پیامرسان های ایرانی بازیابی شده و روابط کاری و خانوادگی خودرا آنجا شکل داده اند. حال بازگشت به فضای خارجی با این چالش روبه روست که هنوز نمی توان تمام آن شبکه مخاطبان را به سادگی در پلت فرم های بین المللی بازیابی کرد.
نتیجه، سرگردانی میان دو فضا، اتلاف وقت برای روشن و خاموش کردن مداوم VPN و ایجاد الگوی جدیدی از «خستگی دیجیتال» است. جامعه ایران امروز در برزخی دیجیتال ایستاده است؛ برزخی میان حق و محدودیت، اتصال و انسداد، داخل و خارج. اینترنت دیگر یک ابزار لوکس نیست، بلکه بخشی از زیرساخت زندگی روزمره است. ادامه این وضعیت مبهم و نوسان میان وعده های دولت و موانع موجود، تنها فرسودگی بیشتر کاربران و تعمیق بی اعتمادی عمومی را در پی خواهد داشت. شکستن این طلسم، نه فقط به اراده دولت، بلکه به شفافیت حقوقی و پذیرش اینترنت به عنوان یک حق بنیادین نیاز دارد.
به اجمال، یکی از نشریات در شماره تازه خود از رئیس جمهور، معاون اول او و وزیر ارتباطات به عنوان مثلث شکستن طلسم اینترنت یاد کرده است. هشدار مسئولان درباره ی ی ضرورت به روزرسانی نرم افزارها پیش از استفاده عادی، بی جهت نیست؛ چراکه در دوره های گذار، دستگاههای به روزرسانی نشده بیش از همیشه در معرض تهاجمات سایبری قرار می گیرند. از طرفی، در ماه های گذشته بخش بزرگی از کاربران به ناچار در پیام رسان های ایرانی بازیابی شده و روابط کاری و خانوادگی خودرا آنجا شکل داده اند.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان آنی تل در مورد این مطلب