فیلترینگ قانون گریزی را از کودکی آموزش می دهد
آنی تل: در حالیکه فیلترینگ سال ها با هدف افزایش امنیت و دفاع از خردسالان اجرا شده، مرضیه ادهم اعتقاد دارد این سیاست نه فقط به اهداف خود نرسیده، بلکه دستاوردهای اجتماعی و امنیتی تازه ای نیز بوجود آورده است.
نگار علی- فیلترینگ در کشور سال هاست با هدف هایی مانند افزایش امنیت، پشتیبانی از خردسالان و هدایت کاربران به پلت فرم های داخلی توجیه می شود؛ اما همزمان استفاده گسترده از فیلترشکن، به بخشی جدایی ناپذیر از زندگی دیجیتال ایرانی ها تبدیل گشته است. آیا این سیاستها به اهداف اعلام شده رسیده اند یا نتایج ناخواسته ای مانند نرمال سازی قانون گریزی، تضعیف نظارت والدین و گسترش ناامنی سایبری را به همراه داشته اند؛ این پرسش ها را با مرضیه ادهم، پژوهشگر سیاستگذاری رسانه و فضای مجازی، درمیان گذاشته ایم؛ مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید:
عادی سازی استفاده از فیلترشکن، قانون گریزی را از کودکی آموزش می دهد ادهم در جواب این پرسش که استفاده گسترده از فیلترشکن چه پیامدهایی برای جامعه، بخصوص کودکان، دارد، اظهار داشت: «به نظر من بزرگ ترین مسئله اینست که وقتی استفاده از فیلترشکن به یک ضرورت و در نهایت به یک رفتار عادی تبدیل می شود، در عمل قانون شکنی نیز نرمال سازی می شود. کودک از همان سالهای ابتدایی زندگی می بیند که برای انجام یک کار روزمره باید قانون را دور زد. در چنین شرایطی دیگر مفاهیمی مانند رده بندی سنی، کنترل زمان استفاده، نظارت والدین و قفل کودک نیز به سادگی قابل دور زدن هستند. هیچ کلاس آموزشی، سخنرانی یا نظارت الزامی خانواده نمی تواند اثری بیشتر از آن چه کودک هر روز در عمل از اطرافیانش می بیند، داشته باشد. ازاین رو نخستین لطمه این وضعیت، از میان رفتن فرهنگ قانون مداری و پایبندی به قواعد است.»
وی در ادامه اضافه کرد: «از سوی دیگر، والدین نیز دیگر نمی توانند از ابزارهای نظارت بر فرزند که در خیلی از کشورهای دنیا مورد استفاده قرار می گیرد، بهره ببرند؛ برای اینکه خیلی از این ابزارها در کنار فیلترشکن ها به درستی کار نمی کنند. نتیجه این می شود که خانواده ها یا دسترسی فرزند را بطور کامل مسدود می کنند یا بطورکامل رها می کنند؛ در صورتیکه آن چه امروز در جهان سفارش می شود، نظارت پویا و مستمر والدین در تعامل با فرزند است، نه ممنوعیت مطلق یا رهاسازی کامل.»
سیاست فیلترینگ به هدف خود نرسیده است ادهم در ادامه اظهار داشت: « موضوع دیگر که دیگر فقط به خردسالان هم محدود نمی گردد، خودِ فیلترشکن ها هستند. استفاده از فیلترشکن های رایگان، کانفیگ های ناشناس و ابزارهای مشابه، موبایل کاربران را در معرض انواع بدافزارها، ابزارهای جاسوسی، فیشینگ و سرقت اطلاعات قرار می دهد. در چنین شرایطی در عمل حریم خصوصی کاربران نیز به خطر می افتد. از هر زاویه ای که نگاه نماییم، سیاست فیلترینگ به هدف خود نرسیده است. وقتی بر مبنای آمارهای رسمی حدود ۸۰ تا ۸۳ درصد کاربران اینترنت در ایران این محدودیت ها را دور می زنند، یعنی آن سیاست کارآمد نبوده است. اگر قانون مؤثر بود، این حجم از تخلف در مقابل آن شکل نمی گرفت.»
جامعه بارها پیام خودرا درباره ی فیلترینگ داده، اما شنیده نشده است این پژوهشگر در ادامه اظهار داشت: « مدتی که استفاده از فیلترشکن کاهش پیدا کرد نیز بیشتر به علت رشد هزینه تهیه این ابزارها بود، نه بدین سبب که مردم دیگر احتیاجی به آن نداشتند. به همین دلیل، جامعه بارها پیام خودرا به سیاست گذار ارسال کرده اما این پیام شنیده نشده است. همیشه گفته می شود هدف از این محدودیت ها، محافظت از خردسالان و ایجاد اینترنت امن برای آن هاست؛ اما در عمل، چون همزمان حق دسترسی آزاد بزرگسالان و حقوق شهروندی در فضای اینترنت نادیده گرفته می شود، این تعارض به وجود می آید و نتیجه مطلوب حاصل نمی شود.»
وی در ادامه اضافه کرد: « نمونه های آن هم بطورکامل روشن است؛ اینستاگرام بعد از فیلتر شدن نه تنها کاربرانش را از دست نداد، بلکه استفاده از آن افزایش پیدا کرد. تلگرام نیز همین مسیر را طی کرد و امروز هم طبق آمار، بخش بزرگی از کاربران بازهم از آن استفاده می نمایند. حتی موضوع اینترنت به یکی از مهم ترین مطالبات انتخاباتی مردم تبدیل گشته است و این خود نشان داده است خواست جامعه چیست.»
وقتی روی هر گوشی فیلترشکن هست، یعنی قانون قابل اجرا نیست ادهم با اشاره به این که کسی مخالف تنظیم گری نیست، اظهار داشت: « اما مسئله اینست که این مدل از تنظیم گری پاسخ نداده است. بجای محدودسازی صرف، باید به سراغ راهکارهای خلاقانه تر و کارآمدتر رفت. وقتی حدودا روی هر تلفن همراهی فیلترشکن وجود دارد، یعنی قانونی وضع شده که اجرای آن برای بخش بزرگی از جامعه امکان ندارد. قانون زمانی موفق است که مانند بستن کمربند ایمنی یا واکسیناسیون، به یک رفتار داوطلبانه و پذیرفته شده تبدیل گردد، نه این که مردم هر روز ناچار باشند برای انجام کارهای عادی آنرا دور بزنند.»
وی در آخر اظهار داشت: « از دید من حتی این سیاست نتیجه معکوس هم داشته است. بخشی از استفاده مردم از برخی رسانه های اجتماعی یا حتی تحریم پلت فرم های داخلی، جنبه نمادین پیدا کرده و به شکلی بیان مخالفت با این سیاست هاست. بزرگ ترین قربانی این وضعیت، خردسالان هستند. در صورتیکه همه این محدودیت ها به نام پشتیبانی از کودک اعمال می شود، در عمل هم حق آنها برای داشتن محیطی امن لطمه می بیند و هم حق دسترسی مناسب و سالم آنها به اینترنت.»
این پژوهشگر حوزه فضای مجازی، باور دارد ادامه سیاست فیلترینگ نه تنها به تحقق اهدافی مانند محافظت از خردسالان یا کاهش استفاده از پلت فرم های خارجی منجر نشده، بلکه به عادی شدن دور زدن قانون، کاهش اثربخشی ابزارهای نظارت والدین و افزایش مخاطرات ناشی از فیلترشکن های ناامن انجامیده است. از نگاه او، تنظیم گری در فضای مجازی ضرورتی انکارناپذیر است، اما این هدف تنها با محدودسازی محقق نمی شود و نیازمند سیاست هایی است که ضمن تامین امنیت کودکان، حقوق شهروندان برای دسترسی آزاد، امن و مسئولانه به اینترنت را نیز به رسمیت بشناسد.
به اجمال، آیا این سیاست ها به اهداف اعلام شده رسیده اند یا نتایج ناخواسته ای مانند عادی سازی قانون گریزی، تضعیف نظارت والدین و گسترش ناامنی سایبری را بهمراه داشته اند؛ این پرسش ها را با مرضیه ادهم، پژوهشگر سیاست گذاری رسانه و فضای مجازی، درمیان گذاشته ایم؛ مشروح این گفتگو را در ادامه بخوانید: نرمال سازی استفاده از فیلترشکن، قانون گریزی را از کودکی آموزش می دهد ادهم در جواب این پرسش که استفاده گسترده از فیلترشکن چه پیامدهایی برای جامعه، به خصوص کودکان، دارد، عنوان کرد: از دید من بزرگ ترین مسئله این است که وقتی استفاده از فیلترشکن به یک ضرورت و در نهایت به یک رفتار عادی تبدیل می شود، در عمل قانون شکنی نیز عادی سازی می شود. نتیجه این می شود که خانواده ها یا دسترسی فرزند را به طور کامل مسدود می کنند یا بطورکامل رها می کنند؛ در صورتی که آنچه امروز در جهان سفارش می شود، نظارت پویا و مستمر والدین در تعامل با فرزند است، نه ممنوعیت مطلق یا رهاسازی کامل. وقتی روی هر گوشی فیلترشکن هست، یعنی قانون قابل اجرا نیست ادهم ضمن اشاره به اینکه کسی مخالف تنظیم گری نیست، عنوان کرد: اما مسئله این است که این مدل از تنظیم گری پاسخ نداده است.
منبع: آنی تل
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان آنی تل در مورد این مطلب